Een biografie van ir. G.L. van Straaten (1896-1978):

Gerhardus Lambertus van Straaten werd op 11 maart 1896 in Soerabaja geboren.
Zijn vader, Herman van Straaten, was een redelijk gefortuneerde bankdirecteur bij de Nederlandsche Handelsmaatschappij (NHM). Zijn moeder heette Bianca Cramer, en was kwart Indisch. Op 13-jarige leeftijd kwam het gezin naar Nederland.

Opleiding en eerste jaren in Arnhem
Hij doorliep de HBS met 5 jaar te Amersfoort, en was daarop drie jaar gemobiliseerd.
G.L. Van Straaten studeerde aan de Technische Hogeschool in Delft, waar hij in 1923 zijn diploma als bouwkundig ingenieur behaalde. Vervolgens werkte hij twee jaar bij verschillende architecten, onder andere in Den Haag.

Gezin en kinderen
Hij trouwde met Corrie (Cornelia Adriana) de Kanter (1897-1985). Zij was een generaalsdochter.
Ze kregen vijf kinderen Herman (1922), Gerard (1924), Rob (1926), Jan (1931) en Peter (1935). In Den Haag werd in 1924 zijn zoon Gerard geboren, die later als illustrator (o.a. van de Kameleon) bekend werd. Ook zijn zoons Rob en Peter volgden een tekenopleiding in Arnhem en werden beeldend kunstenaars. Peter van Straaten werd later bekend van prenten in de Parool en van de verhalen over Agnes.

De eerste jaren als architect
In 1925 vestigde Van Straaten zich als zelfstandig architect in Arnhem. Hij ontwierp in de eerste jaren enkele landhuizen, onder andere de Maliehoeve in Velp (Gelderland). Dit landhuis in de stijl van de Amsterdamse School heeft een zogenaamde 'vlinderplattegrond' en is voorzien van een zeer hoog rieten dak. In de jaren twintig ontwierp hij nog verschillende andere landhuizen.

Van Ingenieurs- en Architectenbureau Schaap naar architectenbureau G.L. van Straaten
Vanaf omstreeks 1930 was Van Straaten werkzaam op het Ingenieurs- en Architectenbureau Schaap “Bureau voor Stedebouwkundig Werk”. Hier raakte hij betrokken bij het opstellen van streekplannen voor de Veluwezoom, de Achterhoek, de Neder-Betuwe, de Veluwe en het Rijk van Nijmegen. Na het overlijden van W.F.C. Schaap in 1933 kreeg hij de leiding over het bureau. Ook nam hij van Schaap enkele functies in het Gelders Genootschap over. Van Straaten werd ondervoorzitter van het bestuur en ook voorzitter van de Gelderse Schoonheidscommissie. Beide functies droeg hij eind 1935 over aan anderen. Wel bleef hij betrokken bij de diverse streekplancommissies. Van Straaten zette als opvolger van Schaap het werk aan de streekplannen voor Gelderland voort.
In de jaren dertig ontwierp Van Straaten kantoorgebouwen voor de Geldersche Credietvereeniging in Zwolle, Zeist, Vaals, Utrecht, Den Haag, Bilthoven, Vlissingen en Ede. Later werkte hij ook voor de Nederlandsche Handelmaatschappij, die de Geldersche Credietbank in 1936 overnam.
Van Straaten werd in juni 1933 bestuurslid van de het Gelders Genootschap en voorzitter van de Schoonheidscommissie. Eind 1935 legde hij beide functies neer. Wel bleef Van Straaten tot 1942 lid van de Geldersche Onderwijscommissie.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog
In 1940 behoorde hij tot de groep van acht architecten die schetsplannen voor de wederopbouw van Wageningen maakten. Wageningen, dat bij de Duitse inval van mei van dat jaar zwaar was beschadigd, werd herbouwd door Bouwbureau Wageningen. Dit bureau stond onder leiding van architect W.J. Gerretsen van het Gelders Genootschap. A. Kraayenhagen, eveneens van het Gelders Genootschap, maakte het stedenbouwkundig plan. Het Bouwbureau had de regie strak in handen en verzorgde zelfs de architectonische uitwerking van de schetsplannen.

Tijdens de oorlog is de familie Van Straaten geëvacueerd naar een hotel op de Veluwe van de familie Broese van Groenouwe. Deze familie had veel geld verdiend en voor de uitgebreide familie een gigantisch buiten met dit hotel laten bouwen. Vele Arnhemse families hebben daar totdat het hotel afbrandde geëvacueerd gezeten. Op 18 juni 1945 keer het gezin terug naar Arnhem. Eerder, op 6 mei, hadden zij al gehoord dat hun huis was afgebrand. Van het architectenarchief dat onder de kap van de woning was ondergebracht, bleef niets over.

Na de oorlog: De periode van de wederopbouw
In 1951 herbouwde hij het kantoorgebouw in Tiel, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog was verwoest. Verder was hij onder meer de architect van uitbreidingen van de jamfabriek De Betuwe in Tiel en ontwierp hij in 1937 het onderstation van de Provinciale Geldersche Electriciteits Maatschappij PGEM) in Doetinchem. Ook bouwde hij villa's en landhuizen in Arnhem, Tiel en Baarn.
Van Straaten werd supervisor voor de wederopbouw van Bemmel, Elst, Gendt, Heteren en Kesteren. In de naoorlogse jaren bouwde hij onder meer het hotel Haarhuis aan het Stationsplein in Arnhem en het hoofdkantoor van de Gemeentespaarbank aan het Gele Rijdersplein in Arnhem.

De ‘Kwestie Van Straaten’
In de jaren vijftig verslechterde de verhouding tussen Van Straaten en het Gelders Genootschap. Een aantal gemeenten droeg hem op wederopbouw- of uitbreidingsplannen te ontwerpen en gaf hem tevens het welstandstoezicht in handen. Het Gelders Genootschap maakte bezwaar tegen deze dubbele functie, maar had hiermee weinig succes. De 'Kwestie Van Straaten' leidde er zelfs toe dat twee gemeenten, Elst en Groenlo, uit het genootschap traden. Groenlo keerde al in 1967 terug, maar Elst werd pas in 1981 weer lid, drie jaar na het overlijden van Van Straaten.

Architectuurstijl
Van Straaten ontwikkelde zich in zijn werk stilistisch van de Amsterdamse School naar de Delftse School. De expressionistische architectuur van de Maliehoeve in Velp, met een hoge, samengestelde rieten kap is een goed voorbeeld van zijn vroege werk. Het genoemde onderstation in Doetinchem is met zijn kloosterachtige baksteenarchitectuur een voorbeeld van de Delftse School. In de jaren vijftig werd Van Straatens architectuur strakker en zakelijker, maar hij bleef bouwen in baksteen. Dit zakelijke traditionalisme is te zien bij hotel Haarhuis in Arnhem.
Het werk van Van Straaten was duidelijk op de Delftse School geïnspireerd. Steile zadeldaken met rode pannen, bakstenen gevels en kleine ramen met roeden waren zijn stijlkenmerken.
Naar Denemarken, Zweden, Engeland en Noord-Duitsland maakte hij studiereizen, terwijl zijn belangstelling buiten zijn beroep hoofdzakelijk astronomie en de natuurwetenschappen geldt.

Belangrijk werk
Van Straaten heeft diverse bankgebouwen, woonhuizen en villa’s gebouwd in de periode tussen de twee wereldoorlogen (Interbellum).
Voor de Geldersche Credietvereeniging (GCV) heeft Van Straaten diverse bankgebouwen gerealiseerd, onder meer in Utrecht, Den Haag, Vlissingen, Bilthoven, Ede en Zeist.
Het onderstation (schakelstation) voor de PGEM in Doetinchem, een inmiddels algemeen erkent belangwekkend voorbeeld van “Delftse Schoolarchitectuur”, en door de gemeente Doetinchem op de rijksmonumentenlijst geplaatst. Een villa uit 1927 in Velp is door gemeente Rheden op de rijksmonumentenlijst laten plaatsen.

Bronnen:

• BONAS:   Stichting Bibliografieën en Oeuvrelijsten Nederlandse Architecten en Stedebouwkundigen, onderdeel van het Nederlands Architectuur Instituut (NAI).
• Architectuurgids van Zwolle in de 20e eeuw”, blz. 16, Zwols Architectuur Podium (ZAP), eerste druk 2001, uitgegeven door Waanders.
• “Architectuurgids Zwolle 1900 tot nu”, Zwols Architectuur Podium (ZAP), blz. 16, tweede druk 2005, uitgegeven door Waanders.
• “Peter van Straaten”, biografie.
• Yop Segers: Op het kruispunt van oud en nieuw; 75 jaar Het Gelders genootschap
• Den haag, SDU-uitgevers, 1994. (o.a. een hoofdstuk over Van Straaten na 1945.)
• W.H.Knoop: architectuur en stedebouw in gelderland 1850-1940 Zwolle, Waanders, 1995.  (MIP-reeks).
• Wim Lavooy: gebouwd in Arnhem; jongere bouwkunst vanaf 1840. Zutphen, Walburg pers, 1990.
• Website RACM (voorheen RDMZ) .